close
Vážení uživatelé,
16. 8. 2020 budou služby Blog.cz a Galerie.cz ukončeny.
Děkujeme vám za společně strávené roky!
Zjistit více
 

Vitamin A và các Carotenoid -- 01

30. dubna 2007 v 21:08 | Beruška ;-) |  Vitamins va hoa quả
Trong những năm gần đây, các bà mẹ thường hay khuyên con mình nên ăn nhiều trái cây và rau xanh với nhiều màu sắc khác nhau, nhưng lại không hiểu một cách sâu sắc tại sao lại nên như thế. Ngày nay, các nhà khoa học đã giải thích rất rõ ràng tại sao "màu sắc" lại có lợi cho sức khỏe như vậy. Trái cây và rau xanh là những nguồn dồi dào một loại sắc tố thực vật. Đó là các carotenoid. Nó cũng có nhiều đặc tính tương tự như vitamin. Loại dưỡng chất màu này - có nguồn gốc từ các loại trái cây và rau quả màu cam, vàng, đỏ,... - có thể tăng cường sức khỏe và giảm nguy cơ bệnh tật.
Chắc bạn cũng đã từng nghe về một số loại carotenoid, như beta-carotene, luteinlycopene chẳng hạn. Trong hai thập kỷ cuối vừa qua, các nhà khoa học, các thầy thuốc và các chuyên gia đã thực hiện hàng trăm nghiên cứu trên loại dưỡng chất quan trọng này. Họ đã khám phá được, chẳng hạn như beta-carotene là một chất kích thích mạnh mẽ tế bào miễn dịch, có thể bảo vệ cơ thể chống nhiễm khuẩn và ung thư; Lutein có thể làm giảm nguy cơ thoái hóa võng mạc, một trong những nguyên nhân gây mù thường gặp ở người trên 60 tuổi; còn Lycopene có thể giúp ngăn ngừa ung thư tuyến tiền liệt. Đó chỉ là một số trong rất nhiều lợi ích cho sức khỏe từ các carotenoid.
Tại sao carotenoid lại hữu ích cho sức khỏe như vậy? Cũng như vitamin C và E, carotenoid là một chất chống oxy hóa mạnh. Cơ thể chỉ có thể sống và phát triển được không thể chỉ với một hay hai mà là rất nhiều loại chất chống oxy hóa khác nhau. Và các carotenoid là một nhóm dưỡng chất chống oxy hóa tự nhiên lớn nhất có thể đáp ứng nhu cầu đó.
Carotenoid thực chất là gì?
Thuật ngữ carotenoid dùng để chỉ một họ gồm khoảng 600 sắc tố thực vật khác nhau. Mặc dù trong thiên nhiên số lượng carotenoid nhiều như vậy nhưng số có lợi cho sức khỏe không nhiều. Chẳng hạn có khoảng 50 loại carotenoid trong các thực phẩm mà người Mỹ thường dùng nhất, nhưng chỉ có 14 loại phát hiện thấy trong máu. Như vậy một số ít carotenoid được hấp thu, còn lại theo đường ruột ra ngoài, mặc dù chúng cũng có thể có ích cho cơ thể trong khi di chuyển trong ống tiêu hóa. Tất cả các carotenoid đều tan trong dầu mà không tan trong nước.
Các Carotenoid có hiệu quả gì đặc biệt?
Hàng loạt nghiên cứu khám phá ra rằng ăn những thực phẩm chứa nhiều carotenoid có thể giảm nguy cơ nhiều loại ung thư, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong. Carotenoid cũng có thể làm giảm thấp nguy cơ bệnh tim mạch, giảm nồng độ cholesterol máu, giảm tác hại của ánh nắng mặt trời trên da,… Tăng cường sử dụng thức ăn giàu carotenoid giúp giảm nguy cơ nhiều bệnh lý khác nhau.
Carotenoid được khám phá khi nào?
Một nhà khoa học đã phân lập được "carotene" từ rễ cây cà rốt năm 1831, và chỉ vài năm sau đó một nhà khoa học khác lại phát hiện "xanthophylls" trong lá vàng của mùa thu. Năm 1911, một nhà khoa học khác nữa lại phát hiện đó là những hợp chất có liên quan nhau, ông đặt tên cho chúng là các "carotenoid".
Bằng cách nào người ta phát hiện ra các ích lợi của carotenoid?
Phần lớn các chuyên gia dinh dưỡng và sức khỏe đều nhận thấy rằng chế độ dinh dưỡng giàu trái cây và rau xanh có liên quan với sự giảm nguy cơ nhiều bệnh. Ví dụ những người ăn chay ít mắc bệnh ung thư hơn so với những người ít ăn rau quả, trái cây. Nghiên cứu thành phần các loại thực phẩm này, họ phát hiện ra chúng rất giàu carotenoid cũng như nhiều dưỡng chất quan trọng khác. Hàng trăm nghiên cứu đã khẳng định lợi ích của trái cây và hoa quả, và hàng trăm nghiên cứu khác đã chứng minh vai trò và ích lợi của carotenoid đối với cơ thể.
Cơ thể có thể chuyển carotenoid thành vitamin A không?
Vâng. Một số carotenoid trong thực phẩm được ống tiêu hóa chuyển thành vitamin A, một vitamin thiết yếu cho cơ thể bạn. Beta-carotene là một loại carotenoid phổ biến nhất và đôi khi được xem như là tiền vitamin A. Các loại carotenoid chính khác như lutein và lycopene không thể chuyển thành vitamine A được.
Carotenoid đóng vai trò gì đối với thực vật?
Carotenoid có rất nhiều chức năng khác nhau đối với thực vật. Ánh sáng mặt trời hết sức cần thiết cho cây quang hợp, tăng trưởng và phát triển, tuy nhiên tia cực tím UV (Ultraviolet) có thể tạo ra những phân tử nguy hiểm gọi là các gốc tự do, đe dọa sự sống các tế bào. Các gốc tự do gây oxy hóa tế bào cũng giống như oxy làm cho sắt bị rỉ sét hay làm cho bơ bị ôi. Carotenoid đóng vai trò một chất chống oxy hóa, bảo vệ các tế bào tránh các tổn hại do gốc tự do. Carotenoid cũng góp phần ổn định và bảo vệ bộ gen của tế bào.
Điều gì xảy ra khi chúng ta ăn carotenoid?
Khi chúng ta ăn carotenoid, chúng ta có được nguồn chống oxy hóa từ thực vật. Cũng như nhiều dưỡng chất thiết yếu khác, carotenoid mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, như tăng cường khả năng đề kháng chống nhiễm khuẩn, ngăn ngừa tổn thương DNA (Deoxyribonucleic acid) và các chất liệu di truyền khác, giảm nguy cơ ung thư,…
Tại sao người ta không ăn nhiều hoa quả, rau xanh?
Đây là một mục tiêu lý tưởng, nhưng không dễ dàng gì để thay đổi thói quen ăn uống của mọi người. Có người đơn giản chỉ không thích mùi vị của rau, như cây cải xanh. Có người lại thích thức ăn chế biến từ thực vật, như khoai tây chiên, trong khi loại này lại chứa nhiều gốc tự do có hại. Một số khác lại rất khó chịu với vị đắng và ít khi chịu ăn rau xanh. Một số lớn ít ăn rau quả và thường ít chịu thay đổi thói quen ăn uống của mình.
Các chế phẩm dinh dưỡng có thể bổ sung cho chế độ ăn thiếu rau quả không?
Hàng loạt chế phẩm bổ sung carotenoid được sản xuất chuyên biệt cho những người có chế độ ăn như vậy. Mặc dù không có sản phẩm nào cung cấp tất cả các carotenoid cần thiết nhưng người ta cũng đã chứng minh được carotenoid ở dạng này cũng giúp làm giảm nguy cơ nhiều bệnh lý ở những người ít ăn rau quả cũng như người có chế độ ăn trái cây và rau xanh bình thường. Ví dụ chế phẩm beta-carotene có thể làm đảo ngược một tình trạng tiền ung thư ở vùng miệng gọi là leukoplakia, chế phẩm lutein có thể giảm nguy cơ và có lẽ làm chậm quá trình tiến triển của bệnh thoái hóa võng mạc; còn chế phẩm lycopene có thể giảm nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt.
Sự hấp thu carotenoid ở dạng tự nhiên và dạng chế phẩm thuốc, loại nào tốt hơn?
Hẳn là trong đầu bạn nghĩ ngay rằng carotenoid dạng tự nhiên dễ hấp thu hơn. Nhưng thực sự thì ngược lại, carotenoid trong các chế phẩm dinh dưỡng lại được hấp thu tốt hơn carotenoid trong thực phẩm. Lý do là carotenoid trong thực phẩm bị kềm giữ trong lưới sợi xơ rất khó tiêu hóa. Việc nấu chín thức ăn có thể phá vỡ lưới sợi này, giúp tăng cường hấp thu carotenoid, nhưng cũng có thể làm hỏng nó. Còn carotenoid trong chế phẩm bổ sung không nằm trong lưới sợi nên việc hấp thu rất dễ dàng. Rất nhiều nghiên cứu đã chứng minh tính đúng đắn của kết luận này.
 

Buď první, kdo ohodnotí tento článek.

Nový komentář

Přihlásit se
  Ještě nemáte vlastní web? Můžete si jej zdarma založit na Blog.cz.